ကူးစက္ျဖစ္ပြားႏႈန္းမ်ားေနေသာ ခ်ီကန္ဂန္ညာ (ေခၚ) ဆင္တုပ္ေကြး အေၾကာင္းသိေကာင္းစရာမ်ား

ကူးစက္ျဖစ္ပြားႏႈန္းမ်ားေနေသာ ခ်ီကန္ဂန္ညာ (ေခၚ) ဆင္တုပ္ေကြး အေၾကာင္းသိေကာင္းစရာမ်ား

ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ျခင္အမ်ိဳးအစား သုံးမ်ိဳးရွိၿပီး Anopheles ျခင္မွတစ္ဆင့္ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ၊ Aedes ျခင္မွတစ္ဆင့္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ၊ အဝါေရာင္အဖ်ားေရာဂါ၊ ခ်ီကန္ဂန္ညာ (ေခၚ) ဆင္တုပ္ေကြးေရာဂါကို ျဖစ္ေစသည္။ Culex ျခင္ မွတစ္ဆင့္ ဂ်ပန္ဦးေႏွာက္ေရာင္ ေရာဂါႏွင့္ ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါကို ျဖစ္ေစသည္။ ငွက္ဖ်ားျခင္၊ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျခင္ (ေခၚ) Anopheles ႏွင့္ Aedes ျခင္မ်ားသည္ ေရၾကည္၊ ေရသန႔္၊ ေရၿငိမ္တြင္ ေပါက္ဖြားေလ့ရွိၿပီး Culex ျခင္မ်ားသည္ ေရပုပ္ေရသိုး (အုတ္ေျမာင္း၊ မိလႅာကန္၊ မိလႅာက်င္း၊ အသုံးမျပဳနိုင္သည့္ အိုးခြက္ေတြ၊ ေျမတြင္း၊ ေျမခ်ိဳင့္မ်ားႏွင့္ အသုံးမျပဳသည့္ေရတြင္း၊ ေရကန္မ်ားတြင္ ေပါက္ဖြားျခင္းျဖစ္သည္။ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ျခင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ျဖစ္ပြားသည့္ ေရာဂါအမ်ားစု ျဖစ္ပြားမႈရွိေနၿပီး ငွက္ဖ်ားေရာဂါ၊ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ၊ ဂ်ပန္ဦးေႏွာက္ေရာင္ေရာဂါ၊ ဆင္တုပ္ေကြး ေရာဂါမ်ားသည္ ႏွစ္စဥ္ျဖစ္ပြားမႈ ရွိေနၿပီး ျပည္သူ႕က်န္းမာေရး ျပႆနာထဲတြင္ ပါဝင္ေနဆဲျဖစ္သည္။

ခ်ီကန္ဂန္ညာ (ေခၚ) ဆင္တုပ္ေကြး

Chikungunya (ခ်ီကန္ဂန္ညာ/ဆင္တုပ္ေကြး) ေရာဂါသည္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားၿပီး ျခင္က်ား အကိုက္ခံရရာမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ေသာ ေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ အာရွ၊ အာဖရိက၊ ဥေရာပႏွင့္ အေမရိကတိုက္တို႔ရွိ နိုင္ငံေပါင္း ၆၀ ေက်ာ္တြင္ ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိသည္။ အာရွတိုက္၊ အာဖရိကတိုက္ႏွင့္ အိႏၵိယတိုက္ငယ္တို႔တြင္ ျဖစ္ပြားမႈ အမ်ားဆုံးျဖစ္ၿပီး ျခင္က်ားေပါက္ပြားမႈမ်ားေသာ ေနရာမ်ားတြင္ ေရာဂါျဖစ္ပြားရန္ အခြင့္အလမ္း ပိုမ်ားေၾကာင္း ျပည္သူ႕က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနက ထုတ္ျပန္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားအရ သိရသည္။

“ခ်ီကန္ဂန္ညာ (ေခၚ) ဆင္တုပ္ေကြးက ျခင္ကတစ္ဆင့္ ကူးစက္တဲ့ေရာဂါ ျဖစ္ပါတယ္။ လူအခ်င္းခ်င္း တိုက္ရိုက္ကူးစက္တာမ်ိဳး မဟုတ္ပါဘူး။ ေရာဂါပိုး သယ္ေဆာင္ထားတဲ့ ျခင္ကတစ္ဆင့္ ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါမ်ိဳးပါ။ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ေသြးလြန္တုပ္ေကြးနဲ႕ ဆင္တဲ့အတြက္ တခ်ိဳ႕က ေသြးလြန္တုပ္ေကြးနဲ႕ မွားတာမ်ိဳးေတြ ရွိပါတယ္။ Aedes ျခင္က်ားဟာ ေရၾကည္ေရသန႔္၊ ေရေသမွာ ေပါက္ေလ့ရွိၿပီး လူေတြအသုံးျပဳဖို႔ ေရသိုေလွာင္ေလ့ရွိတဲ့ ေနရာေတြနဲ႕ လူေတြစြန႔္ပစ္ထားတဲ့ ေရတင္က်န္နိုင္တဲ့ အရာဝတၳဳေတြမွာ ေပါက္ဖြားေလ့ ရွိပါတယ္။ Aedes albopictus ကေတာ့ သဘာဝအေလ်ာက္ မိုးေရတင္က်န္ေလ့ရွိတဲ့ ေနရာေတြမွာ ေပါက္ေလ့ရွိၿပီး ျခင္ဥကေန ျခင္ေကာင္ျဖစ္တဲ့အထိ ခုနစ္ရက္ကေန ၁၀ ရက္ၾကာေလ့ ရွိပါတယ္” ဟု ျပည္သူ႕က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာန၊ ျခင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္ေသာ ေရာဂါမ်ား ကာကြယ္ႏွိမ္နင္းေရးအဖြဲ႕မွ တာဝန္ရွိသူတစ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

ခ်ီကန္ဂန္ညာ/ဆင္တုပ္ေကြး၏ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ကိုယ္အပူခ်ိန္တက္ျခင္း၊ အေရျပားေပၚတြင္ အနီစက္မ်ားထြက္ျခင္း၊ ႂကြက္သားမ်ား နာက်င္ျခင္း၊ အဆစ္အျမစ္မ်ား ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ အဆစ္အျမစ္မ်ား ကိုက္ခဲျခင္းႏွင့္ ေမာပန္းအားနည္းျခင္း တို႔ျဖစ္သည္။

ေရာဂါပိုး သယ္ေဆာင္သည့္ ျခင္က်ား (Aedes aegypti/ Aedes albopictus) အကိုက္ခံရၿပီးေနာက္ သုံးရက္မွ ခုနစ္ရက္အတြင္း ေရာဂါလကၡဏာမ်ား စတင္ျဖစ္ပြားေလ့ရွိသည္။ ျဖစ္ေခါင့္ျဖစ္ခဲ အေနျဖင့္ မ်က္စိ၊ အာ႐ုံေၾကာ၊ ႏွလုံးတို႔ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားလည္း ခံစားရတတ္သည္ ဟုဆိုသည္။

“ဆင္တုပ္ေကြးရဲ႕ လကၡဏာက ဖ်ားတယ္။ အပူခ်ိန္၁၀၃ ဒီဂရီဖာရင္ဟိုက္၊ ၁၀၄ ဒီဂရီ ဖာရင္ဟိုက္ အထိရွိမယ္။ ကိုယ္လက္ေတြ ကိုက္ခဲနာက်င္မယ္။ အနီစက္ေတြ ထြက္လာမယ္။ တခ်ိဳ႕ဆို အရိုက္ခံထားရသလို အရမ္းကိုက္ခဲမယ္။ ေခါင္းေတြကိုက္တယ္။ ဆင္တုပ္ေကြးျဖစ္ၿပီး ကိုက္ခဲမႈေတြက အဖ်ားေပ်ာက္သြားေပမယ့္ က်န္ခဲ့တယ္။ တခ်ိဳ႕ဆို လပိုင္းေလာက္အထိ ခံရတာေတြရွိတယ္။ ဆင္တုပ္ေကြးက ကာကြယ္ေဆးကလည္း မရွိေသးပါဘူး။ ေရာဂါကုသရတဲ့ ေဆးဝါးကလည္း လကၡဏာေတြ ေပ်ာက္ေအာင္လို႔ ဒီေရာဂါ လကၡဏာအတြက္ သက္သာေအာင္ကုတဲ့ေဆးပဲ ရွိပါေသးတယ္” ဟု ျမန္မာနိုင္ငံ ဆရာဝန္အသင္းမွ ေဒါက္တာစည္သူက ေျပာၾကားသည္။

ခ်ီကန္ဂန္ညာ/ဆင္တုပ္ေကြး ေရာဂါ၏ လကၡဏာမ်ားသည္ အျခားျခင္က်ား အကိုက္ခံရရာမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္သည့္ ေရာဂါမ်ားျဖစ္ေသာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါႏွင့္ ဇီကာေရာဂါ လကၡဏာမ်ားႏွင့္ ဆင္တူ၍ မွားယြင္းနိုင္သည္ဟု ျမန္မာနိုင္ငံ ဆရာဝန္အသင္းမွ ေဒါက္တာစည္သူက ဆိုသည္။

ေရာဂါျဖစ္ပြားသူ အမ်ားစုတြင္ ေရာဂါျပင္းထန္ေလ့မရွိဘဲ ရက္သတၱပတ္ တစ္ပတ္ခန႔္အတြင္း ေရာဂါလကၡဏာအားလုံး သက္သာေပ်ာက္ကင္း ၾကေသာ္လည္း အခ်ိဳ႕တြင္ အဆစ္အျမစ္မ်ား နာက်င္ကိုက္ခဲျခင္းကို လႏွင့္ခ်ီ၍ ခံစားရနိုင္သည္။ အသက္အ႐ြယ္ႀကီးသူမ်ား၊ ေသြးတိုးေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါႏွင့္ ႏွလုံးေရာဂါ အစရွိသည့္ နာတာရွည္ေရာဂါအခံ ရွိသူမ်ားတြင္ ေရာဂါျပင္းထန္နိုင္သည္ဟု ျပည္သူ႕က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနမွ သိရသည္။

ျခင္က်ားသည္ အမ်ားအားျဖင့္ ေန႕အခ်ိန္၌ ကိုက္ေလ့ရွိၿပီး အမ်ားဆုံးကိုက္ေလ့ရွိတဲ့ အခ်ိန္မ်ားမွာ နံနက္အ႐ုဏ္တက္စမွ ေနထြက္ခ်ိန္အထိ တစ္ခ်ိန္ႏွင့္ ညေန ေနမဝင္မီ အခ်ိန္တို႔ျဖစ္ၿပီး ျခင္က်ားသည္ အေနာဖလိစ္ျခင္ကဲ့သို႔ ေဝးေဝးပ်ံေလ့မရွိပါ။ ၎တို႔ေပါက္ဖြားရာ ေနရာမွ မီတာ ၅၀ မွ ၃၀၀ အတြင္းသာ ပ်ံေလ့ရွိသည္ဟု သိရသည္။

ကမာၻေပၚတြင္ ျခင္အမ်ိဳးအစားေပါင္း ၃၀၀၀ ခန႔္ရွိၿပီး လူေပါင္း ႏွစ္သန္းခန႔္သည္ ျခင္မွတစ္ဆင့္ကူးစက္ေသာ ေရာဂါမ်ားကို ခံစားေနရသည္ဟု ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕က ဆိုထားသည္။ ျခင္မွတစ္ဆင့္ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ၊ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ၊ ဆင္ေျခေထာက္ေရာဂါ၊ ဂ်ပန္ဦးေႏွာက္ေရာင္ေရာဂါ၊ အဝါေရာင္ အဖ်ားေရာဂါ၊ ဆင္တုပ္ေကြးေရာဂါတို႔ ျဖစ္ပြားနိုင္ၿပီး ယင္းေရာဂါမ်ားသည္ ကူးစက္ျဖစ္ပြားႏႈန္းမ်ားသည့္ ေရာဂါမ်ားျဖစ္သည္။

“တိုင္းနဲ႕ျပည္နယ္ အားလုံးမွာ ရန္ကုန္က လူဦးေရထူထပ္တယ္။ လူေနသိပ္သည္းတယ္။ ေရသိုေလွာင္မႈ မ်ားတယ္။ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းလုပ္သား မ်ားတယ္။ ျခင္ေပါက္ပြားမႈလည္း မ်ားပါတယ္။ မိုးေတြဆက္တိုက္႐ြာရင္ ျခင္က သိပ္မထြက္ဘူး။ မိုး႐ြာလိုက္ ေနပူလိုက္ဆိုရင္ ျခင္ေပါက္ပြားမႈမ်ားတယ္။ ဆင္တုပ္ေကြးက အဓိက ျခင္ကတစ္ဆင့္ ကူးတာဆိုေတာ့ ရိုးရိုးေလးေတြးရင္ ျခင္မကိုက္ေအာင္ေနရင္ ေရာဂါမကူးဘူးေပါ့။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးတို႔ ဇီကာတို႔လိုပဲ ျခင္မကိုက္ေအာင္ေနျခင္းက အေကာင္းဆုံး ကာကြယ္နည္းပါပဲ” ဟု ေဒါက္တာစည္သူက ဆက္လက္ေျပာၾကားသည္။

က်န္းမာေရးဌာနက လုပ္ေဆာင္ခဲ့ေသာ ျခင္ႏွိမ္နင္းေရး လုပ္ငန္းမ်ား

“ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ အပါအဝင္ ျခင္ကတစ္ဆင့္ ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါေတြအတြက္ ဒီႏွစ္အေျခခံပညာ ေက်ာင္းေတြမွာ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ေရးနဲ႕ အသိပညာေပး လုပ္ငန္းေတြကို အဓိကထားၿပီး လုပ္ေနပါတယ္။ ေရာဂါကာကြယ္ႏွိမ္နင္းေရး လုပ္ငန္းေတြကို ျပည္နယ္နဲ႕ တိုင္းေဒသႀကီး အားလုံးမွာရွိတဲ့ အေျခခံပညာ ေက်ာင္းေတြမွာ စနစ္တက် လုပ္ေဆာင္ဖို႔ တိုင္းေဒသႀကီး ျပည္သူ႕က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနက ၫႊန္ၾကားထားတာ ရွိပါတယ္” ဟု ျပည္သူ႕က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာန၊ ျခင္မွတစ္ဆင့္ကူး စက္တတ္ေသာ ေရာဂါမ်ား ကာကြယ္ႏွိမ္နင္းေရး အဖြဲ႕မွ တာဝန္ရွိသူတစ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။

ခ်ီကန္ဂန္ညာ/ဆင္တုပ္ေကြးေရာဂါ ျဖစ္ပြားသည္ဟု သံသယရွိပါက ေဆး႐ုံေဆးခန္းႏွင့္ က်န္းမာေရး ဌာနမ်ားတြင္ စနစ္တက် စမ္းသပ္စစ္ေဆး၍ ကုသမႈခံယူရန္ လိုအပ္သည္။ ခ်ီကန္ဂန္ညာ/ဆင္တုပ္ေကြး၏ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား သက္သာေစရန္ အတြက္သာ ကုသမႈေပးနိုင္ၿပီး သီးသန႔္ကုထုံး မရွိေသးဘဲ ဆင္တုပ္ေကြး၏ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားသည္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ျဖစ္ပြားမႈ မ်ားျပားေလ့ရွိရာ ေရာဂါျပင္းထန္စြာ ခံစားရနိုင္သည့္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါႏွင့္ ဆင္တူသျဖင့္ ဂ႐ုျပဳရန္ လိုအပ္သည္ဟု က်န္းမာေရး ပညာရွင္မ်ားက ဆိုသည္။

ေရာဂါအတြက္ ကာကြယ္ေဆး မရွိေသာ္လည္း ေနအိမ္ႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္တြင္ ျခင္ႏွင့္ ျခင္ေလာက္လမ္း ႏွိမ္နင္းေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ ပါဝင္ျခင္းျဖင့္ မိမိႏွင့္ မိမိ မိသားစုတြင္ ဆင္တုပ္ေကြးေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈကို ကာကြယ္နိုင္သည္။

ဆင္တုပ္ေကြးေရာဂါ အပါအဝင္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါကဲ့သို႔ ျဖစ္ပြားႏႈန္းမ်ားေသာ ေရာဂါကာ ကြယ္ႏွိမ္နင္းေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ရာတြင္ က်န္းမာေရးဌာနမ်ား အေနျဖင့္ ေတြ႕ႀကဳံေနရေသာ အားနည္းခ်က္မ်ားမွာ ျပည္သူ႕ေဆး႐ုံႀကီးမ်ားႏွင့္ ပုဂၢလိက ေဆး႐ုံေဆးခန္းမ်ားမွ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို အခ်ိန္မီ ရရွိနိုင္ေရးကိုလည္း ပိုမိုအေလးထား လုပ္ေဆာင္ပါမွ ေရာဂါကာကြယ္ႏွိမ္နင္းေရးကို ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ေဆာင္႐ြက္နိုင္မည္ ျဖစ္သည္ဟု ဆိုသည္။

လက္ရွိ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးတြင္ ေရာဂါကာကြယ္ႏွိမ္နင္းေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ရာတြင္ ေတြ႕ရွိေနရေသာ အဟန႔္အတားမ်ားမွာ လူဦးေရ မ်ားျပားထူထပ္ျခင္း၊ ၿမိဳ႕ျပလူေနမႈစနစ္ ေကာင္းစြာဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ မရွိျခင္းတို႔သည္လည္း ေရာဂါကူးစက္ ျပန႔္ပြားရျခင္း အေၾကာင္းရင္းျဖစ္ၿပီး ကာကြယ္ႏွိမ္နင္းေရး ေဆာင္႐ြက္ရာတြင္ ႀကဳံေတြ႕ေနရေသာ အခက္အခဲမ်ား ျဖစ္သည္ဟု သိရသည္။ လူအမ်ားစုမွာ ေသာက္ေရ သုံးေရကို စနစ္တက် သိုေလွာင္နိုင္မႈ မရွိျခင္းေၾကာင့္ ျခင္က်ားမ်ား ေပါက္ပြားၿပီး ေရာဂါကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္မႈ အားနည္းခ်က္မ်ား ရွိေနဆဲ ျဖစ္သည္ဟု က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားက ဆိုသည္။

ထို႔ျပင္ ျပည္သူလူထုႏွင့္ ေဒသဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္မ်ား၏ လြဲမွားေနေသာ အယူအဆမ်ားလည္း ရွိေနသည္။ ဥပမာ- ျခင္က်ားေလာက္လမ္း ႏွိမ္နင္းေရး ဦးစားေပး ေဆာင္႐ြက္ရမည့္အစား ျခင္ေဆးဖ်န္းျခင္းကိုသာ ေဆာင္႐ြက္လိုၾကသည္ ဟုဆိုသည္။ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးအတြင္း ၿမိဳ႕နယ္အမ်ားစုရွိ ကြန္ဒိုမ်ား အပါအဝင္ အထပ္ျမင့္ အေဆာက္အအုံ တည္ေဆာက္ေရး လုပ္ငန္းခြင္မ်ားသည္ ျခင္မေပါက္ပြားေစရန္ လိုက္နာရမည့္ စည္းကမ္းမ်ားကို လိုက္နာေဆာင္႐ြက္ျခင္း မရွိေသးေပ။

“ျခင္မရွိေအာင္လုပ္ဖို႔က လူတိုင္းမွာ တာဝန္ရွိပါတယ္။ ျခင္မေပါက္ပြားနိုင္ေအာင္ လူတိုင္းလူတိုင္း အိမ္တိုင္းအိမ္တိုင္းက လုပ္ကိုလုပ္ရမယ့္ တာဝန္ျဖစ္ပါတယ္။ ျခင္ေပါက္ပြားမႈ မရွိေအာင္ ပိုးေလာက္လမ္း ႏွိမ္နင္းေရး လုပ္ငန္းေတြကို ေရာဂါကူးစက္မႈ မ်ားျပားတဲ့ကာလ မတိုင္မီနဲ႕ ကပ္ေရာဂါအသြင္ ျဖစ္ပြားေနခ်ိန္ အတြင္းမွာ ပိုမိုအားစိုက္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ျခင္ႏွိမ္နင္းေရး လုပ္ငန္းေတြကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ေဆာင္႐ြက္နိုင္မွသာလွ်င္ ျခင္ကတစ္ဆင့္ ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳးကို ကာကြယ္နိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဖုံး၊ သြန္၊ လဲ၊ စစ္စတဲ့ ပိုးေလာက္လမ္း ႏွိမ္နင္းေရး လုပ္ငန္းေတြကို လူတိုင္းပါဝင္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ တိုက္တြန္းလိုပါတယ္” ဟု ျမန္မာနိုင္ငံ ဆရာဝန္အသင္းမွ ေဒါက္တာစည္သူက သုံးသပ္ေျပာၾကားသည္။

ေရာဂါကာကြယ္ ႏွိမ္နင္းေရးအတြက္ ျပည္သူလူထုအေနျဖင့္ မိမိတို႔ အိမ္တြင္းအိမ္ျပင္ရွိ ေရထည့္ထားသည့္ ေရစည္ေရအိုးမ်ားႏွင့္ ေရတင္က်န္နိုင္ေသာ ကားတာယာမ်ားကို ျခင္မဝင္ေစရန္ ဖုံးအုပ္ထားရမည္။ ေသာက္ေရ၊ သုံးေရ၊ အိုးခြက္မ်ား၊ ေရစည္ေရအိုးမ်ား၊ ပန္းအိုး၊ နတ္အိုးမ်ား၏ အတြင္းပိုင္းကို ပြတ္တိုက္ ေဆးေၾကာ၍ သြန္ပစ္ျခင္း၊ ေရရွားပါက ျခင္ေလာက္လမ္းေတြ႕ေသာေရကို ေနာက္အိုးတစ္အိုးသို႔ ေရစစ္၍ လဲလွယ္ေျပာင္းထည့္ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း၊ အိမ္ျပင္ပရွိ စြန႔္ပစ္ပစၥည္းမ်ား ရွင္းလင္းျခင္း၊ ေျမျမႇုပ္ျခင္း၊ အသုံးမျပဳေသာ အိုးခြက္မ်ား ေမွာက္ထားျခင္း။ ျခင္ကိုက္ျခင္းမွ ကာကြယ္ရန္ အက်ႌလက္ရွည္၊ ေဘာင္းဘီရွည္ ဝတ္ျခင္း၊ ေရမလွယ္နိုင္သည့္ အုတ္ကန္၊ ေရစည္၊ ေရကန္မ်ားတြင္ ျခင္ေလာက္လမ္းစား ငါးထည့္ရန္ သို႔မဟုတ္ ျခင္ေလာက္လမ္းသတ္ေဆး Abate ခတ္ရန္ ျပည္သူ႕က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနက အသိေပး ႏွိုးေဆာ္ထားသည္။

Credit:eleven

ကူးစက်ဖြစ်ပွားနှုန်းများနေသော ချီကန်ဂန်ညာ (ခေါ်) ဆင်တုပ်ကွေး အကြောင်းသိကောင်းစရာများ

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခြင်အမျိုးအစား သုံးမျိုးရှိပြီး Anopheles ခြင်မှတစ်ဆင့် ငှက်ဖျားရောဂါ၊ Aedes ခြင်မှတစ်ဆင့် သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ၊ အဝါရောင်အဖျားရောဂါ၊ ချီကန်ဂန်ညာ (ခေါ်) ဆင်တုပ်ကွေးရောဂါကို ဖြစ်စေသည်။ Culex ခြင် မှတစ်ဆင့် ဂျပန်ဦးနှောက်ရောင် ရောဂါနှင့် ဆင်ခြေထောက်ရောဂါကို ဖြစ်စေသည်။ ငှက်ဖျားခြင်၊ သွေးလွန်တုပ်ကွေးခြင် (ခေါ်) Anopheles နှင့် Aedes ခြင်များသည် ရေကြည်၊ ရေသန့်၊ ရေငြိမ်တွင် ပေါက်ဖွားလေ့ရှိပြီး Culex ခြင်များသည် ရေပုပ်ရေသိုး (အုတ်မြောင်း၊ မိလ္လာကန်၊ မိလ္လာကျင်း၊ အသုံးမပြုနိုင်သည့် အိုးခွက်တွေ၊ မြေတွင်း၊ မြေချိုင့်များနှင့် အသုံးမပြုသည့်ရေတွင်း၊ ရေကန်များတွင် ပေါက်ဖွားခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခြင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်ဖြစ်ပွားသည့် ရောဂါအများစု ဖြစ်ပွားမှုရှိနေပြီး ငှက်ဖျားရောဂါ၊ သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ၊ ဂျပန်ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါ၊ ဆင်တုပ်ကွေး ရောဂါများသည် နှစ်စဉ်ဖြစ်ပွားမှု ရှိနေပြီး ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ပြဿနာထဲတွင် ပါဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။

ချီကန်ဂန်ညာ (ခေါ်) ဆင်တုပ်ကွေး

Chikungunya (ချီကန်ဂန်ညာ/ဆင်တုပ်ကွေး) ရောဂါသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး ခြင်ကျား အကိုက်ခံရရာမှတစ်ဆင့် ကူးစက်သော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အာရှ၊ အာဖရိက၊ ဥရောပနှင့် အမေရိကတိုက်တို့ရှိ နိုင်ငံပေါင်း ၆၀ ကျော်တွင် ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။ အာရှတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်နှင့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တို့တွင် ဖြစ်ပွားမှု အများဆုံးဖြစ်ပြီး ခြင်ကျားပေါက်ပွားမှုများသော နေရာများတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားရန် အခွင့်အလမ်း ပိုများကြောင်း ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်သော အချက်အလက်များအရ သိရသည်။

“ချီကန်ဂန်ညာ (ခေါ်) ဆင်တုပ်ကွေးက ခြင်ကတစ်ဆင့် ကူးစက်တဲ့ရောဂါ ဖြစ်ပါတယ်။ လူအချင်းချင်း တိုက်ရိုက်ကူးစက်တာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ ရောဂါပိုး သယ်ဆောင်ထားတဲ့ ခြင်ကတစ်ဆင့် ကူးစက်တဲ့ ရောဂါမျိုးပါ။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ရောဂါလက္ခဏာတွေက သွေးလွန်တုပ်ကွေးနဲ့ ဆင်တဲ့အတွက် တချို့က သွေးလွန်တုပ်ကွေးနဲ့ မှားတာမျိုးတွေ ရှိပါတယ်။ Aedes ခြင်ကျားဟာ ရေကြည်ရေသန့်၊ ရေသေမှာ ပေါက်လေ့ရှိပြီး လူတွေအသုံးပြုဖို့ ရေသိုလှောင်လေ့ရှိတဲ့ နေရာတွေနဲ့ လူတွေစွန့်ပစ်ထားတဲ့ ရေတင်ကျန်နိုင်တဲ့ အရာဝတ္ထုတွေမှာ ပေါက်ဖွားလေ့ ရှိပါတယ်။ Aedes albopictus ကတော့ သဘာဝအလျောက် မိုးရေတင်ကျန်လေ့ရှိတဲ့ နေရာတွေမှာ ပေါက်လေ့ရှိပြီး ခြင်ဥကနေ ခြင်ကောင်ဖြစ်တဲ့အထိ ခုနစ်ရက်ကနေ ၁၀ ရက်ကြာလေ့ ရှိပါတယ်” ဟု ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာန၊ ခြင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများ ကာကွယ်နှိမ်နင်းရေးအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောကြားသည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

ချီကန်ဂန်ညာ/ဆင်တုပ်ကွေး၏ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ကိုယ်အပူချိန်တက်ခြင်း၊ အရေပြားပေါ်တွင် အနီစက်များထွက်ခြင်း၊ ကြွက်သားများ နာကျင်ခြင်း၊ အဆစ်အမြစ်များ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ အဆစ်အမြစ်များ ကိုက်ခဲခြင်းနှင့် မောပန်းအားနည်းခြင်း တို့ဖြစ်သည်။

ရောဂါပိုး သယ်ဆောင်သည့် ခြင်ကျား (Aedes aegypti/ Aedes albopictus) အကိုက်ခံရပြီးနောက် သုံးရက်မှ ခုနစ်ရက်အတွင်း ရောဂါလက္ခဏာများ စတင်ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ဖြစ်ခေါင့်ဖြစ်ခဲ အနေဖြင့် မျက်စိ၊ အာရုံကြော၊ နှလုံးတို့နှင့် ပတ်သက်သော ရောဂါလက္ခဏာများလည်း ခံစားရတတ်သည် ဟုဆိုသည်။

“ဆင်တုပ်ကွေးရဲ့ လက္ခဏာက ဖျားတယ်။ အပူချိန်၁၀၃ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၊ ၁၀၄ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် အထိရှိမယ်။ ကိုယ်လက်တွေ ကိုက်ခဲနာကျင်မယ်။ အနီစက်တွေ ထွက်လာမယ်။ တချို့ဆို အရိုက်ခံထားရသလို အရမ်းကိုက်ခဲမယ်။ ခေါင်းတွေကိုက်တယ်။ ဆင်တုပ်ကွေးဖြစ်ပြီး ကိုက်ခဲမှုတွေက အဖျားပျောက်သွားပေမယ့် ကျန်ခဲ့တယ်။ တချို့ဆို လပိုင်းလောက်အထိ ခံရတာတွေရှိတယ်။ ဆင်တုပ်ကွေးက ကာကွယ်ဆေးကလည်း မရှိသေးပါဘူး။ ရောဂါကုသရတဲ့ ဆေးဝါးကလည်း လက္ခဏာတွေ ပျောက်အောင်လို့ ဒီရောဂါ လက္ခဏာအတွက် သက်သာအောင်ကုတဲ့ဆေးပဲ ရှိပါသေးတယ်” ဟု မြန်မာနိုင်ငံ ဆရာဝန်အသင်းမှ ဒေါက်တာစည်သူက ပြောကြားသည်။

ချီကန်ဂန်ညာ/ဆင်တုပ်ကွေး ရောဂါ၏ လက္ခဏာများသည် အခြားခြင်ကျား အကိုက်ခံရရာမှတစ်ဆင့် ကူးစက်သည့် ရောဂါများဖြစ်သော သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါနှင့် ဇီကာရောဂါ လက္ခဏာများနှင့် ဆင်တူ၍ မှားယွင်းနိုင်သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံ ဆရာဝန်အသင်းမှ ဒေါက်တာစည်သူက ဆိုသည်။

ရောဂါဖြစ်ပွားသူ အများစုတွင် ရောဂါပြင်းထန်လေ့မရှိဘဲ ရက်သတ္တပတ် တစ်ပတ်ခန့်အတွင်း ရောဂါလက္ခဏာအားလုံး သက်သာပျောက်ကင်း ကြသော်လည်း အချို့တွင် အဆစ်အမြစ်များ နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်းကို လနှင့်ချီ၍ ခံစားရနိုင်သည်။ အသက်အရွယ်ကြီးသူများ၊ သွေးတိုးရောဂါ၊ ဆီးချိုရောဂါနှင့် နှလုံးရောဂါ အစရှိသည့် နာတာရှည်ရောဂါအခံ ရှိသူများတွင် ရောဂါပြင်းထန်နိုင်သည်ဟု ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာနမှ သိရသည်။

ခြင်ကျားသည် အများအားဖြင့် နေ့အချိန်၌ ကိုက်လေ့ရှိပြီး အများဆုံးကိုက်လေ့ရှိတဲ့ အချိန်များမှာ နံနက်အရုဏ်တက်စမှ နေထွက်ချိန်အထိ တစ်ချိန်နှင့် ညနေ နေမဝင်မီ အချိန်တို့ဖြစ်ပြီး ခြင်ကျားသည် အနောဖလိစ်ခြင်ကဲ့သို့ ဝေးဝေးပျံလေ့မရှိပါ။ ၎င်းတို့ပေါက်ဖွားရာ နေရာမှ မီတာ ၅၀ မှ ၃၀၀ အတွင်းသာ ပျံလေ့ရှိသည်ဟု သိရသည်။

ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခြင်အမျိုးအစားပေါင်း ၃၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး လူပေါင်း နှစ်သန်းခန့်သည် ခြင်မှတစ်ဆင့်ကူးစက်သော ရောဂါများကို ခံစားနေရသည်ဟု ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ဆိုထားသည်။ ခြင်မှတစ်ဆင့် ငှက်ဖျားရောဂါ၊ သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ၊ ဆင်ခြေထောက်ရောဂါ၊ ဂျပန်ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါ၊ အဝါရောင် အဖျားရောဂါ၊ ဆင်တုပ်ကွေးရောဂါတို့ ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး ယင်းရောဂါများသည် ကူးစက်ဖြစ်ပွားနှုန်းများသည့် ရောဂါများဖြစ်သည်။

“တိုင်းနဲ့ပြည်နယ် အားလုံးမှာ ရန်ကုန်က လူဦးရေထူထပ်တယ်။ လူနေသိပ်သည်းတယ်။ ရေသိုလှောင်မှု များတယ်။ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား များတယ်။ ခြင်ပေါက်ပွားမှုလည်း များပါတယ်။ မိုးတွေဆက်တိုက်ရွာရင် ခြင်က သိပ်မထွက်ဘူး။ မိုးရွာလိုက် နေပူလိုက်ဆိုရင် ခြင်ပေါက်ပွားမှုများတယ်။ ဆင်တုပ်ကွေးက အဓိက ခြင်ကတစ်ဆင့် ကူးတာဆိုတော့ ရိုးရိုးလေးတွေးရင် ခြင်မကိုက်အောင်နေရင် ရောဂါမကူးဘူးပေါ့။ သွေးလွန်တုပ်ကွေးတို့ ဇီကာတို့လိုပဲ ခြင်မကိုက်အောင်နေခြင်းက အကောင်းဆုံး ကာကွယ်နည်းပါပဲ” ဟု ဒေါက်တာစည်သူက ဆက်လက်ပြောကြားသည်။

ကျန်းမာရေးဌာနက လုပ်ဆောင်ခဲ့သော ခြင်နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းများ

“သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ အပါအဝင် ခြင်ကတစ်ဆင့် ကူးစက်တဲ့ ရောဂါတွေအတွက် ဒီနှစ်အခြေခံပညာ ကျောင်းတွေမှာ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးနဲ့ အသိပညာပေး လုပ်ငန်းတွေကို အဓိကထားပြီး လုပ်နေပါတယ်။ ရောဂါကာကွယ်နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းတွေကို ပြည်နယ်နဲ့ တိုင်းဒေသကြီး အားလုံးမှာရှိတဲ့ အခြေခံပညာ ကျောင်းတွေမှာ စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ဖို့ တိုင်းဒေသကြီး ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာနက ညွှန်ကြားထားတာ ရှိပါတယ်” ဟု ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာန၊ ခြင်မှတစ်ဆင့်ကူး စက်တတ်သော ရောဂါများ ကာကွယ်နှိမ်နင်းရေး အဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောကြားသည်။

ချီကန်ဂန်ညာ/ဆင်တုပ်ကွေးရောဂါ ဖြစ်ပွားသည်ဟု သံသယရှိပါက ဆေးရုံဆေးခန်းနှင့် ကျန်းမာရေး ဌာနများတွင် စနစ်တကျ စမ်းသပ်စစ်ဆေး၍ ကုသမှုခံယူရန် လိုအပ်သည်။ ချီကန်ဂန်ညာ/ဆင်တုပ်ကွေး၏ ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာစေရန် အတွက်သာ ကုသမှုပေးနိုင်ပြီး သီးသန့်ကုထုံး မရှိသေးဘဲ ဆင်တုပ်ကွေး၏ ရောဂါလက္ခဏာများသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားမှု များပြားလေ့ရှိရာ ရောဂါပြင်းထန်စွာ ခံစားရနိုင်သည့် သွေးလွန်တုပ်ကွေး ရောဂါနှင့် ဆင်တူသဖြင့် ဂရုပြုရန် လိုအပ်သည်ဟု ကျန်းမာရေး ပညာရှင်များက ဆိုသည်။

ရောဂါအတွက် ကာကွယ်ဆေး မရှိသော်လည်း နေအိမ်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ခြင်နှင့် ခြင်လောက်လမ်း နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းများကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ပါဝင်ခြင်းဖြင့် မိမိနှင့် မိမိ မိသားစုတွင် ဆင်တုပ်ကွေးရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကို ကာကွယ်နိုင်သည်။

ဆင်တုပ်ကွေးရောဂါ အပါအဝင် သွေးလွန်တုပ်ကွေး ရောဂါကဲ့သို့ ဖြစ်ပွားနှုန်းများသော ရောဂါကာ ကွယ်နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရာတွင် ကျန်းမာရေးဌာနများ အနေဖြင့် တွေ့ကြုံနေရသော အားနည်းချက်များမှာ ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးများနှင့် ပုဂ္ဂလိက ဆေးရုံဆေးခန်းများမှ သတင်းအချက်အလက်များကို အချိန်မီ ရရှိနိုင်ရေးကိုလည်း ပိုမိုအလေးထား လုပ်ဆောင်ပါမှ ရောဂါကာကွယ်နှိမ်နင်းရေးကို မြန်မြန်ဆန်ဆန် ထိထိရောက်ရောက် ဆောင်ရွက်နိုင်မည် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

လက်ရှိ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် ရောဂါကာကွယ်နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရာတွင် တွေ့ရှိနေရသော အဟန့်အတားများမှာ လူဦးရေ များပြားထူထပ်ခြင်း၊ မြို့ပြလူနေမှုစနစ် ကောင်းစွာဖွံ့ဖြိုးမှု မရှိခြင်းတို့သည်လည်း ရောဂါကူးစက် ပြန့်ပွားရခြင်း အကြောင်းရင်းဖြစ်ပြီး ကာကွယ်နှိမ်နင်းရေး ဆောင်ရွက်ရာတွင် ကြုံတွေ့နေရသော အခက်အခဲများ ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။ လူအများစုမှာ သောက်ရေ သုံးရေကို စနစ်တကျ သိုလှောင်နိုင်မှု မရှိခြင်းကြောင့် ခြင်ကျားများ ပေါက်ပွားပြီး ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ်မှု အားနည်းချက်များ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်ဟု ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများက ဆိုသည်။

ထို့ပြင် ပြည်သူလူထုနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များ၏ လွဲမှားနေသော အယူအဆများလည်း ရှိနေသည်။ ဥပမာ- ခြင်ကျားလောက်လမ်း နှိမ်နင်းရေး ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်ရမည့်အစား ခြင်ဆေးဖျန်းခြင်းကိုသာ ဆောင်ရွက်လိုကြသည် ဟုဆိုသည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်း မြို့နယ်အများစုရှိ ကွန်ဒိုများ အပါအဝင် အထပ်မြင့် အဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းခွင်များသည် ခြင်မပေါက်ပွားစေရန် လိုက်နာရမည့် စည်းကမ်းများကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိသေးပေ။

“ခြင်မရှိအောင်လုပ်ဖို့က လူတိုင်းမှာ တာဝန်ရှိပါတယ်။ ခြင်မပေါက်ပွားနိုင်အောင် လူတိုင်းလူတိုင်း အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်းက လုပ်ကိုလုပ်ရမယ့် တာဝန်ဖြစ်ပါတယ်။ ခြင်ပေါက်ပွားမှု မရှိအောင် ပိုးလောက်လမ်း နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းတွေကို ရောဂါကူးစက်မှု များပြားတဲ့ကာလ မတိုင်မီနဲ့ ကပ်ရောဂါအသွင် ဖြစ်ပွားနေချိန် အတွင်းမှာ ပိုမိုအားစိုက် လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုပါတယ်။ ခြင်နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းတွေကို ထိထိရောက်ရောက် ဆောင်ရွက်နိုင်မှသာလျှင် ခြင်ကတစ်ဆင့် ကူးစက်တဲ့ ရောဂါအမျိုးမျိုးကို ကာကွယ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဖုံး၊ သွန်၊ လဲ၊ စစ်စတဲ့ ပိုးလောက်လမ်း နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းတွေကို လူတိုင်းပါဝင် လုပ်ဆောင်ဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်” ဟု မြန်မာနိုင်ငံ ဆရာဝန်အသင်းမှ ဒေါက်တာစည်သူက သုံးသပ်ပြောကြားသည်။

ရောဂါကာကွယ် နှိမ်နင်းရေးအတွက် ပြည်သူလူထုအနေဖြင့် မိမိတို့ အိမ်တွင်းအိမ်ပြင်ရှိ ရေထည့်ထားသည့် ရေစည်ရေအိုးများနှင့် ရေတင်ကျန်နိုင်သော ကားတာယာများကို ခြင်မဝင်စေရန် ဖုံးအုပ်ထားရမည်။ သောက်ရေ၊ သုံးရေ၊ အိုးခွက်များ၊ ရေစည်ရေအိုးများ၊ ပန်းအိုး၊ နတ်အိုးများ၏ အတွင်းပိုင်းကို ပွတ်တိုက် ဆေးကြော၍ သွန်ပစ်ခြင်း၊ ရေရှားပါက ခြင်လောက်လမ်းတွေ့သောရေကို နောက်အိုးတစ်အိုးသို့ ရေစစ်၍ လဲလှယ်ပြောင်းထည့်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ အိမ်ပြင်ပရှိ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ရှင်းလင်းခြင်း၊ မြေမြှုပ်ခြင်း၊ အသုံးမပြုသော အိုးခွက်များ မှောက်ထားခြင်း။ ခြင်ကိုက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အကျႌလက်ရှည်၊ ဘောင်းဘီရှည် ဝတ်ခြင်း၊ ရေမလှယ်နိုင်သည့် အုတ်ကန်၊ ရေစည်၊ ရေကန်များတွင် ခြင်လောက်လမ်းစား ငါးထည့်ရန် သို့မဟုတ် ခြင်လောက်လမ်းသတ်ဆေး Abate ခတ်ရန် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာနက အသိပေး နှိုးဆော်ထားသည်။

Credit:eleven

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Releated

ရဟန္းအပါး ၂ သိန္းေက်ာ္ ျမႇုပ္ႏွံထားတဲ့ ေရွးေဟာင္းသခၤ်ိဳင္းႀကီး

ရဟန္းအပါး ၂ သိန္းေက်ာ္ ျမႇုပ္ႏွံထားတဲ့ ေရွးေဟာင္းသခၤ်ိဳင္းႀကီး ဒီသခၤ်ိဳင္းကေတာ့ ဂ်ပန္နိုင္ငံ တိုက်ိဳၿမိဳ႕ရဲ႕ေတာင္ပိုင္းက ဝါကာယမစီရင္စုထဲမွာ တည္ရွိတဲ့ အိုကူနိုအင္ (Okunoin) သခၤ်ိဳင္းျဖစ္ပါတယ္။ Koya ၿမိဳ႕အနီး ေတာင္ေပၚက ေတာအုပ္ထဲမွာ ရွိေနၿပီး ဒီေနရာမွာ ဘုရားေက်ာင္းေတြအျဖစ္ စတင္တည္ေထာင္ခဲ့သူကေတာ့ ရွင္ဂြန္ဗုဒၶဘာသာ တည္ေထာင္သူ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ကိုဗိုဒါရွီ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ကိုဗိုဒါရွီဟာ Koyasan နယ္ေျမကို ရွင္ဂြန္းဗုဒၶဘာသာ စတင္ခဲ့ရာေနရာအျဖစ္ ေအဒီ ၈၁၆ခုႏွစ္ကတည္းက စတင္တည္ေထာင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ေရွးေဟာင္း ဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ေပါင္း ၁၂၀ ခန႔္ရွိေနပါတယ္။ ေအဒီ ၈၃၅ မွာ ပ်ံလြန္ေတာ္မႈခဲ့တဲ့ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ကိုဗိုဒါရွီက စလို႔ အစဥ္အဆက္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြ ျမဳပ္ႏွံခဲ့ရာ အိုကူနိုအင္ သခၤ်ိဳင္းဟာ ဂ်ပန္နိုင္ငံရဲ႕ ေရွးအက်ဆဳံး နဲ႕ […]

အဆီမ်ားေပမယ့္ က်န္းမာေရးအတြက္ အက်ိဳးရွိေစတဲ့ အစားအစာ (၅) မ်ိဳး

အဆီမ်ားေပမယ့္ က်န္းမာေရးအတြက္ အက်ိဳးရွိေစတဲ့ အစားအစာ (၅) မ်ိဳး အစားအစာေတြကို အဆီမ်ားတယ္ဆိုၿပီး ေရွာင္စားေနတာေတြမ်ားရွိလား။ ဒါဆိုရင္ေတာ့ ဒီေဆာင္းပါးေလးကို အရင္ဆုံးဖတ္ၾကည့္လိုက္ပါေနာ္။ အခ်ိဳ႕ အစားအစာေတြက အဆီမ်ားသေလာက္ က်န္းမာေရးအတြက္လည္း အက်ိဳးမ်ားေနတတ္လို႔ပါ။ အဆီမ်ားေပမယ့္က်န္းမာေရးအတြက္ အက်ိဳးမ်ားတဲ့ စားစရာေတြက ဘာေတြမ်ားလဲ………………. ဒီအစားအစာကိုေတြကို အဆီပါဝင္မႈမ်ားလို႔က်န္းမာေရးနဲ႕မညီၫြတ္ေလာက္ဘူးလို႔ ထင္ေကာင္းထင္ေနနိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ္ေတ့ာ့က်န္းမာခ်င္တယ္ဆိုရင္ ဒီအစားအစာေတြကို စားေပးဖို႔ လိုအပ္ပါမယ္ေနာ္။ (၁) ေထာပတ္သီး ေထာပတ္သီးက အျခားအသီးေတြနဲ႕မတူဘဲ အဆီပါဝင္မႈမ်ားပါတယ္။ ေထာပတ္သီးမွာ အဆီပါဝင္မႈက ၇၇ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိရွိၿပီး အသားေတြမွာပါဝင္ေနတဲ့ အဆီပမာဏထက္မ်ားေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေထာပတ္သီးက ပိုတက္ဆီယမ္ပါဝင္မႈျမင့္မားသလို အမွ်င္ဓာတ္ႂကြယ္ဝစြာပါဝင္ေနတာေၾကာင့္ ေသြးတြင္းက အက်ိဳးမျပဳကိုလက္စထေရာကိုက်ဆင္းေစနိုင္တာေၾကာင့္ ႏွလုံးေသြးေၾကာဆိုင္ရာေရာဂါေတြကို ကာကြယ္ဖို႔ စားေပးသင့္ပါတယ္။ အက်ိဳးမျပဳကိုလက္စထေရာပမာဏကို က်ဆင္းေစနိုင္တဲ့ အာနိသင္ရွိပါတယ္။ (၂) ခ်ိစ္ အာဟာရႂကြယ္ဝတဲ့ […]